«Η αλληλοκάλυψη εξέθρεψε τη διαφθορά» | Συνέντευξη Ν. Νικολαΐδη στην εφημερίδα «Η Σημερινή»

10 Απρίλιος 2016, 12:05 | Της Νάνσιας Παλάλα

ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ: ΤΟ ΚΑΤΕΣΤΗΜΕΝΟ ΕΙΧΕ ΛΟΓΟΥΣ ΝΑ ΠΑΡΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

Λερναία Ύδρα με αμέτρητα κεφάλια το πολιτικο-οικονομικό κατεστημένο, λέγει στη «Σ» ο Πρόεδρος της Επιτροπής Θεσμών

Μέχρι σήμερα η Κεντρική Τράπεζα δεν δίνει τα στοιχεία που της ζήτησαν η Βουλή, ο Έφορος Φορολογίας και ο Γενικός Εισαγγελέας

«Αν ο πολίτης αποφασίσει να σηκωθεί από την πολυθρόνα του, τότε δεν θα υπάρχει καμιά πιθανότητα συγκάλυψης οποιουδήποτε σκανδάλου»

Synenteuxi_Nicos_Nicolaides_simerini_10.04.2016

Για ένα πανίσχυρο πλέγμα αλληλοκάλυψης του πολιτικο-οικονομικού κατεστημένου σε όλα ανεξαιρέτως τα επίπεδα μιλά σε συνέντευξη που παραχώρησε στην εφημερίδα μας ο Πρόεδρος της Επιτροπής Θεσμών της Βουλής, βουλευτής Νίκος Νικολαΐδης. Όπως είναι γνωστό, τη βδομάδα που πέρασε ο κ. Νικολαΐδης έδωσε στη δημοσιότητα τα επτά κύρια συμπεράσματα της έκθεσης της Επιτροπής Θεσμών για τα αίτια και τις ευθύνες που οδήγησαν στην οικονομική καταστροφή της Κύπρου.

«Το μεγαλύτερο εμπόδιο στη διερεύνηση αυτών των σκανδάλων ήταν πάντα ένα “αόρατο” πολιτικο-οικονομικό κατεστημένο που εξέτρεφε διαχρονικά όλα αυτά τα σκάνδαλα και που είχε λόγους να παρεμποδίζει τις διαδικασίες απονομής δικαιοσύνης. Αυτό το κατεστημένο δεν εξαλείφεται τόσο εύκολα» τόνισε και συμπλήρωσε πως «η ατιμωρησία πηγάζει από την αδυναμία του πολιτικού συστήματος να καταπολεμήσει τη διαφθορά, την αναξιοκρατία στον διορισμό δημόσιων αξιωματούχων και κυρίως τη νοοτροπία ανοχής της διαπλοκής από τους πολίτες». Ο βουλευτής της ΕΔΕΚ αναφέρθηκε και σε 21 θέματα, που κατά την άποψη της Επιτροπής Θεσμών είχαν καθοριστική σημασία στη χρηματοπιστωτική κρίση. «Το καθένα από αυτά τα θέματα έχει τεράστιες προεκτάσεις ευθυνών σε σχέση με το τραπεζικό σκάνδαλο» είπε.

Αναφέρθηκε επίσης και στο γεγονός ότι τρία χρόνια μετά δεν έχουν δοθεί στην Επιτροπή Θεσμών, τον Έφορο Φορολογίας και τη Νομική Υπηρεσία όλα τα στοιχεία που ζήτησαν από την Κεντρική Τράπεζα για εκροές κεφαλαίων στο εξωτερικό πριν, κατά και μετά το κούρεμα του 2013.

Όλα τα πιο πάνω και όσα ακολουθούν οδηγούν σε συμπεράσματα αποκαρδιωτικά για την έκβαση υποθέσεων «φως φανάρι» και οι οποίες θα έπρεπε να βρίσκονται ήδη ενώπιον της δικαιοσύνης.

Με τη δήλωσή του, «αν ο πολίτης αποφασίσει να σηκωθεί από την πολυθρόνα του, τότε δεν θα υπάρχει καμιά πιθανότητα συγκάλυψης οποιουδήποτε σκανδάλου», ο Ν. Νικολαΐδης δίνει ένα στίγμα των συμπεριφορών οι οποίες πρέπει να επιδειχθούν από όλους μας.

Να δούμε ενόχους στη φυλακή

Σε δηλώσεις σας για τα συμπεράσματα της Επιτροπής Θεσμών της Βουλής αναφέρετε, ως σημαντικότερο, τον χαμηλό βαθμό αξιοποίησης της έκθεσης από τους θεσμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πέραν όμως της δικής σας έκθεσης, χαμηλός βαθμός αξιοποίησης φαίνεται πως υπάρχει και για το πόρισμα της Επιτροπής Πική, τις έρευνες της Κεντρικής για τα αξιόγραφα και της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς για πολλές υποθέσεις στις οποίες η ίδια κατέληξε όχι μόνο σε αποφάσεις για ευθύνες, αλλά επέβαλε και πρόστιμα. Ποιο το σχόλιό σας;

Το να γίνεται μια επιτροπή διερεύνησης, η οποία θα καταλήξει σε ένα πόρισμα, είναι σχετικά εύκολη υπόθεση. Το δύσκολο είναι αυτά τα πορίσματα να αξιοποιούνται από τους θεσμούς, οι οποίοι ο καθένας στον τομέα του θα απονείμει με πρακτικό τρόπο ευθύνες. Και όταν λέμε πρακτικό τρόπο, εννοούμε να δούμε ενόχους ποινικών ευθυνών να καταλήγουν στη φυλακή, να δούμε ενόχους διοικητικών ευθυνών να παύονται από τη θέση τους, να δούμε ενόχους πολιτικών ευθυνών να εξαναγκάζονται σε παραίτηση. Στον τόπο μας δυστυχώς είχαμε συνηθίσει να αρχίζουμε με τη σύσταση διερευνητικών επιτροπών και να σταματούμε εκεί. Ούτε τα πορίσματα των επιτροπών αυτών γίνονταν σεβαστά, ούτε βλέπαμε με πρακτικό τρόπο να προχωρούμε στην απόδοση ευθυνών. Αυτό γινόταν διαχρονικά. Εκείνο που άλλαξε τα τελευταία χρόνια είναι η πίεση στους θεσμούς από την κοινή γνώμη, που δεν είναι πλέον διατεθειμένη να ανεχτεί την ατιμωρησία. Αυτό δημιουργεί ελπίδες ότι δεν θα κουκουλωθούν ακόμα μια φορά τα σκάνδαλα.

Συμφωνείτε ότι τρία χρόνια μετά την καταστροφή είναι πάρα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα που διέρρευσε χωρίς να οδηγηθούν στη δικαιοσύνη οι υπαίτιοι;

Στο θέμα της απονομής δικαιοσύνης ο παράγοντας χρόνος είναι μια εξαιρετικά σημαντική διάσταση. Η καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης αφήνει να αιωρείται η σκιά της αμφιβολίας για τη βούληση και την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας, κάτι που πλήττει τον ίδιο τον θεσμό της δικαιοσύνης. Ταυτόχρονα, όσο απομακρύνεται ο χρόνος διάπραξης ενός εγκλήματος τόσο πιο δύσκολη καθίσταται η εξασφάλιση στοιχείων για τεκμηρίωσή του. Όμως, σε καμιά περίπτωση, ο χρόνος δεν μπορεί να παραγράψει ένα αδίκημα, ιδιαίτερα μάλιστα αν είναι σοβαρό. Σε πολύπλοκα αδικήματα είναι γεγονός ότι χρειάζεται χρόνος για να στηθεί η υπόθεση στο δικαστήριο, αλλά πρέπει πάντα να έχουμε υπόψη το μέτρο, όπου ο χρόνος θα είναι μεν ο απαιτούμενος για να βρεθούν τα στοιχεία, δεν θα είναι όμως τόσο μακρύς που να καθιστά τη διαδικασία αναποτελεσματική και αδιέξοδη.

Λέγεται ότι αν όντως υπήρχε θέληση για πραγματική έρευνα θα υπήρχε μέχρι σήμερα και αποτέλεσμα. Αν ναι, ποιοι πιστεύετε ότι ευθύνονται για την κωλυσιεργία;

Το μεγαλύτερο εμπόδιο στη διερεύνηση των σκανδάλων ήταν πάντα ένα «αόρατο» πολιτικο-οικονομικό κατεστημένο που τα εξέτρεφε διαχρονικά και που είχε λόγους να παρεμποδίζει τις διαδικασίες απονομής δικαιοσύνης. Αυτό το κατεστημένο δεν εξαλείφεται τόσο εύκολα. Όμως νομίζω ότι σήμερα υπάρχει σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό και από τις διωκτικές Αρχές και από τους θεσμούς γενικότερα μεγαλύτερη θέληση και αποφασιστικότητα για ουσιαστική έρευνα και απονομή της δικαιοσύνης.

Εκείνο που ίσως δεν υπάρχει σε ικανοποιητικό βαθμό είναι η τεχνογνωσία και η εμπειρία για αυτού του είδους τα εγκλήματα. Μιλούμε για οικονομικό έγκλημα, με πολλές και πολύπλοκες παραμέτρους, με πολλές και τεχνολογικά εξειδικευμένες μεθόδους συγκάλυψης και απόκρυψης των παρανομούντων. Για να διαλευκανθεί και κυρίως να στηθεί υπόθεση στα δικαστήρια, χρειάζεται μια εξίσου τεχνολογικά δυνατή και εξειδικευμένη διαδικασία από τις διωκτικές Αρχές. Τα οποιαδήποτε όμως κενά σε εμπειρία, προσωπικό και υλικοτεχνική υποδομή πρέπει να καλύπτονται άμεσα και να προχωρά η διαδικασία.

Ένα από τα συμπεράσματα της Επιτροπής Θεσμών είναι η αναφορά στο αρνητικό φαινόμενο της δυστοκίας σε ό,τι αφορά τη συνεργασία μεταξύ των θεσμών στην προσπάθεια διερεύνησης, και ιδιαίτερα στη δυστοκία από την Κεντρική Τράπεζα να δώσει στοιχεία για διευκόλυνση των ανακρίσεων. Τι ακριβώς εννοείτε;

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα στοιχεία που ζήτησε η Επιτροπή Θεσμών από την Κεντρική Τράπεζα για εκροές κεφαλαίων στο εξωτερικό πριν, κατά και μετά το κούρεμα του 2013, θέλοντας να εξετάσει θέματα προνομιακής πληροφόρησης ή φορολογικής διαφυγής. Μέχρι σήμερα τα στοιχεία που δόθηκαν από την ΚΤ στη Βουλή δεν είναι πλήρη. Για το ίδιο θέμα ο Έφορος Φορολογίας μίλησε στην Επιτροπή μας, για ανεπαρκή πληροφόρηση από την ΚΤ, γεγονός που δεν του επέτρεψε να εντοπίσει όλες τις περιπτώσεις πιθανής μη καταβολής φόρων για τα κεφάλαια που εξέρρευσαν στο εξωτερικό.

Επιπρόσθετα, ο Γενικός Εισαγγελέας, όταν φιλοξενήθηκε στην Επιτροπή Θεσμών την 1η Μαρτίου, αναφέρθηκε σε δυστοκία στη γρήγορη εξασφάλιση των απαραίτητων στοιχείων για την ανακριτική διαδικασία από την ΚΤ. Οι δικαιολογίες που προτάσσονται είναι τρεις: Προστασία προσωπικών δεδομένων, υποχρεώσεις προς την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και θέματα που έχουν σχέση με την εμπλοκή λειτουργών της ΚΤ σε εν εξελίξει δικαστικές διαδικασίες. Δεν ισχυρίζομαι ότι οι λόγοι αυτοί είναι αβάσιμοι. Στη διερεύνηση όμως τέτοιου μεγέθους ποινικών αδικημάτων πρέπει να εξευρίσκονται οι τρόποι να υπερβαίνονται τα όποια εμπόδια χάριν της διευκόλυνσης της απονομής δικαιοσύνης και της εξυπηρέτησης του δημόσιου συμφέροντος.

Τα ελληνικά ομόλογα, ο ELA και η στήριξη στη Λαϊκή

Είπατε ότι υπάρχουν πάρα πολλές εκκρεμότητες σε θέματα που εγείρονται στην έκθεση της Επ. Θεσμών και ιδιαίτερα ότι δεν έχουν ακόμα στοιχειοθετηθεί σε ουσιαστικό βαθμό ποινικές υποθέσεις, που θα καταστήσουν δυνατή την πλήρη διερεύνηση του τραπεζικού σκανδάλου. Ποιες είναι αυτές οι εκκρεμότητες και ποιες ποινικές υποθέσεις θα έπρεπε, κατά την άποψή σας, μέχρι τώρα να είχαν στοιχειοθετηθεί;

Στο Πόρισμά της η Επιτροπή Θεσμών εντοπίζει είκοσι ένα συνολικά θέματα, που κατά την άποψή της είχαν καθοριστική σημασία σε σχέση με τη χρηματοπιστωτική κρίση. Θέματα όπως η αγορά ελληνικών ομολόγων, η άντληση ELA από τη Λαϊκή Τράπεζα, η πώληση των υποκαταστημάτων των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα, οι εκροές κεφαλαίων στο εξωτερικό, ο διατραπεζικός δανεισμός της Λαϊκής και τα τοξικά δάνεια στην Ελλάδα, τα αξιόγραφα κεφαλαίων, η κρατική στήριξη της Λαϊκής, η επέκταση των κυπριακών τραπεζών στο εξωτερικό (Uniastrum και Banca Transilvania), τα τραπεζικά δάνεια με ευνοϊκούς όρους, οι χορηγήσεις του Συνεργατισμού, οι εκθέσεις Alvarez and Marsal, Pimco και Black Rock, οι αμοιβές τραπεζικών στελεχών κ.λπ.

Το καθένα από αυτά τα θέματα έχει τεράστιες προεκτάσεις ευθυνών σε σχέση με το τραπεζικό σκάνδαλο. Το θέμα ασφαλώς των ποινικών ευθυνών είναι αποκλειστική αρμοδιότητα του Γενικού Εισαγγελέα. Πρέπει όμως να λεχθεί ότι όλα αυτά τα ζητήματα είναι ακόμα ανοικτά και για όσα από αυτά υπάρχουν κατ’ αρχήν ποινικές ευθύνες αναμένεται η προσαγωγή στα δικαστήρια. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν γίνεται αξιέπαινη δουλειά από τις διωκτικές Αρχές, οι οποίες βρίσκουν μπροστά τους προβλήματα, λόγω του ότι τα θέματα είναι πολύπλοκα και οι διαδικασίες εξασφάλισης μαρτυρικού υλικού χρονοβόρες. Είναι όμως απόλυτα κατανοητή και η ανυπομονησία του κόσμου για γρηγορότερη τιμωρία των ενόχων.

Μιλήσατε και για ευθύνες πολιτικές, θεσμικές και εποπτικές, πέραν των ποινικών. Πείτε μας παραδείγματα, σας παρακαλώ.

Οι ευθύνες για την οικονομική καταστροφή στον τόπο πρέπει να αναζητηθούν σε δύο επίπεδα. Το πρώτο αφορά τους θεσμούς της κυπριακής πολιτείας: Την εκτελεστική εξουσία, τη Βουλή και τους ανεξάρτητους θεσμούς, είτε αυτοί είναι εποπτικοί, είτε ελεγκτικοί, είτε θεσμοί που αφορούν την απονομή δικαιοσύνης. Το δεύτερο επίπεδο αφορά εξωθεσμικούς παράγοντες, όπως είναι οι διοικήσεις των τραπεζών, εταιρείες ή άτομα. Η οικονομική καταστροφή στον τόπο προήλθε από ενέργειες ή παραλείψεις από όλους αυτούς τους παράγοντες. Οι ενέργειες ή παραλείψεις ενέχουν ευθύνες οι οποίες μπορεί να είναι ποινικές, διοικητικές, εποπτικές ή πολιτικές. Οι ποινικές ευθύνες πρέπει να διερευνηθούν και να τεκμηριωθούν επαρκώς για να «σταθούν» στα δικαστήρια.

Οι διοικητικές και εποπτικές αφορούν λάθη και παραλείψεις στον τομέα της δημόσιας διοίκησης και της εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η ΚΤ, για παράδειγμα, ελέγχεται για ευθύνες σε σχέση με μη επαρκή έλεγχο των διοικήσεων των τραπεζών για μια σειρά από θέματα, από την αγορά ελληνικών ομολόγων, τη διάθεση αξιογράφων, την αλόγιστη επέκταση στο εξωτερικό κ.λπ. Ελέγχεται επίσης και για υπέρμετρη άντληση ELA από τη Λαϊκή.

Οι πολιτικές ευθύνες αφορούν λάθη και παραλείψεις της εκτελεστικής εξουσίας, του Προέδρου, του Υπουργού Οικονομικών, αλλά και της Βουλής, στον βαθμό που ενέκρινε νομοθετικά αυτές τις αποφάσεις. Οι πολιτικές ευθύνες πρέπει να αναζητηθούν σε θέματα που αφορούσαν στο κούρεμα των καταθέσεων, στην πώληση των ελληνικών καταστημάτων των κυπριακών τραπεζών, στην κρατική ενίσχυση της Λαϊκής, στην απομείωση των ελληνικών ομολόγων και άλλα.

Ποια είναι τα νομοθετικά κενά και ποιες διορθώσεις πρέπει να γίνουν;

Εξακολουθούν να υπάρχουν κενά στη νομοθεσία, τα οποία αφήνουν περιθώρια στη διαπλοκή και στη διαφθορά. Τέτοια είναι τα θέματα σύγκρουσης συμφερόντων, όπου δεν υπάρχει ενιαία ολοκληρωμένη νομοθεσία, το πόθεν έσχες, η αυστηρότερη λογοδοσία και ο έλεγχος των διαδικασιών, οι δημόσιες συμβάσεις και άλλα. Πρέπει όμως να λεχθεί ότι τελευταίως έχουν γίνει βήματα για να καλυφθούν τα κενά, όπως ο νόμος για τη χρηματοδότηση των κομμάτων. Με τον νόμο αυτό που ψήφισε πρόσφατα η Βουλή, κάθε ευρώ που πάει στα κόμματα ελέγχεται και δεν υπάρχουν πλέον αδιαφάνειες στη χρηματοδότηση των κομμάτων, όπως για παράδειγμα το γνωστό θέμα της FOCUS.

Η δύναμη των πολιτών

Έχετε ακούσει πολλά στην Επιτροπή Θεσμών για το οικονομικό έγκλημα. Ποια η δική σας άποψη για την οικονομική καταστροφή της Κύπρου;

Τα φαινόμενα που οδήγησαν στην οικονομική καταστροφή του τόπου, αλλά και τα φαινόμενα σήψης και διαφθοράς που βιώνουμε σήμερα, έχουν αιτίες που δεν δημιουργήθηκαν σήμερα ή πρόσφατα. Είναι φαινόμενα που συμβαίνουν τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας, συμβαίνουν συνεχώς και αδιάλειπτα. Δεν έβγαιναν όμως στην επιφάνεια, γιατί υπήρχε ένα πανίσχυρο πλέγμα αλληλοκάλυψης ευθυνών σε όλα ανεξαίρετα τα επίπεδα. Σήμερα άρχισαν να αναδεικνύονται και ο λόγος είναι η τεράστια οικονομική και κοινωνική κρίση που περνά ο λαός μας.

Αυτή η τεράστια κρίση δημιούργησε κοινωνική πίεση, το αποτέλεσμα της οποίας ήταν να κινηθούν διαδικασίες που δεν κινούνταν στο παρελθόν, να γίνουν καταγγελίες, να διερευνηθούν, να μην κουκουλωθούν και να βγουν στην επιφάνεια όλα αυτά τα φαινόμενα. Σήμερα, υπάρχει τεράστια πίεση πάνω στους θεσμούς και στις Αρχές, στην εκτελεστική εξουσία, τη Βουλή, τις διωκτικές, τις εποπτικές και ελεγκτικές Αρχές να αντιμετωπίσουν τα φαινόμενα της διαφθοράς. Υπάρχει πίεση από ένα λαό που δεν ανέχεται πλέον, τόσο εύκολα, να παραμένει ατιμώρητο ένα ολόκληρο σύστημα που παράγει και αναπαράγεται με τη διαφθορά. Όμως το ότι βγαίνουν όλα αυτά στη φόρα, δεν σημαίνει ότι θέσαμε τέρμα στη διαφθορά στην Κύπρο.

Για να λύσουμε το πρόβλημα, πρέπει να το ξεριζώσουμε, να πολεμήσουμε τις αιτίες και τους παράγοντες που εκτρέφουν τη διαφθορά στον δημόσιο βίο. Αιτίες που έχουν να κάνουν με την ατιμωρησία, που πηγάζει από την αδυναμία του πολιτικού συστήματος να καταπολεμήσει τη διαφθορά, την αναξιοκρατία στον διορισμό δημόσιων αξιωματούχων και κυρίως τη νοοτροπία ανοχής της διαπλοκής. Αν ο πολίτης αποφασίσει να σηκωθεί από την πολυθρόνα του, τότε δεν θα υπάρχει καμιά πιθανότητα συγκάλυψης οποιουδήποτε σκανδάλου.

Leave a Reply

Επιλογές