Ομιλία Ν. Νικολαΐδη στην ολομέλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων κατά τη συζήτηση του Προϋπολογισμού του 2013

Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Η Βουλή των Αντιπροσώπων συζητά τους Προϋπολογισμούς του 2013 υπό τη βαριά σκιά της Τρόικα και του Μνημονίου. Για πρώτη φορά εδώ και πάρα πολλά χρόνια, η συζήτηση του κρατικού μας Προϋπολογισμού γίνεται με συνοπτικές διαδικασίες.  Για πρώτη φορά δεν ασκείται στον επιβαλλόμενο βαθμό ο απαιτούμενος θεσμικός κοινοβουλευτικός έλεγχος προτού εγκριθεί ο κορυφαίος νόμος του έτους, ο ετήσιος προϋπολογισμός. Αυτό το γεγονός είναι ήδη μια οπισθοδρόμηση, ένα έλλειμμα στο δημοκρατικό μας πολίτευμα και στους θεσμούς του κράτους μας. Ένα έλλειμμα που θα καταγραφεί στα αρνητικά της πολιτικής ιστορίας του τόπου.

Είναι μέσα στα πλαίσια αυτής της πραγματικότητας, που η ΕΔΕΚ καταθέτει τις απόψεις της για την κατάσταση της κυπριακής οικονομίας και καθορίζει τη στάση της για τον ετήσιο κρατικό προϋπολογισμό του 2013.

Ποια είναι νη κατάσταση της κυπριακής οικονομίας σήμερα; Δυστυχώς η κυπριακή οικονομία βρίσκεται στο χείλος της καταστροφής. Ο λαός μας έχει φτάσει τα όρια των αντοχών του. Πολλές χιλιάδες οικογένειες ήδη ζουν μέσα στη φτώχεια, την ανεργία και την απόγνωση. Η πατρίδα μας ζει σήμερα σε πρωτόγνωρες και δραματικές συνθήκες.

Ο εφησυχασμός, η αδράνεια, η αναβλητικότητα οι αναστολές και οι δισταγμοί στην έγκαιρη λήψη μέτρων από την Κυβέρνηση σε συνδυασμό με την αλόγιστη συμπεριφορά των Τραπεζών οδήγησαν την υγιή και ανθούσα Κυπριακή Οικονομία του 2008 στον Μηχανισμό στήριξης της Ε.Ε. και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου του 2012. Είναι ξεκάθαρο ότι έχουμε αποταθεί στην Ευρώπη τόσο για σκοπούς ανακεφαλαιοποίησης των χρηματοπιστωτικών μας ιδρυμάτων, αλλά και λόγω των δημοσιονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε.

Το πλεόνασμα του 3,5% του ΑΕΠ το 2007 μετατράπηκε σε έλλειμμα γύρω στο 6% στο τέλους του 2012. Τα έτη 2009 – 2011 συσσωρεύσαμε ελλείμματα ύψους €3,07 δις. Την περίοδο 2008 – 2011 το κόστος του κρατικού μισθολογίου αυξήθηκε κατά 12%, ενώ οι κοινωνικές παροχές κατά 30%, κυρίως εξαιτίας του γεγονότος ότι δεν ήταν στοχευόμενες. Η μεγάλη κρατική μηχανή δημιουργήθηκε διαχρονικά τόσο από Κυβερνήσεις του ΔΗΣΥ αλλά και του ΑΚΕΛ. Το ΔΗΣΥ είναι αυτό που ουσιαστικά αντιπροσωπεύει τις νεοφίλευθερες απόψεις της Τρόικας ενώ το ΑΚΕΛ είναι αυτό που τελικά αναγκάστηκε να την καλέσει.

Το δημόσιο χρέος από 48% του ΑΕΠ το 2008 εκτινάχθηκε στο 75% το 2012. Υπήρξε κακός προγραμματισμός και απουσία στρατηγικού σχεδιασμού. Ενώ υπήρξαν διαβεβαιώσεις ότι το ρωσικό δάνειο θα κάλυπτε τις χρηματοδοτικές ανάγκες του κράτους μέχρι τέλους του 2012, ξαφνικά βρεθήκαμε στην ανάγκη για εξεύρεση δανεισμού για να αποφύγουμε πιθανή στάση πληρωμών. Μέχρι το τέλος του 2014 η κυβέρνηση θα χρειαστεί €4,5 δισ. για αναχρηματοδοτήσεις για εξόφληση δανείων. Υπήρξε ανυπαρξία σωστής στρατηγικής για τη διαχείριση του δημόσιου χρέους και η όλη προσπάθεια αναλώθηκε σε ευκαιριακές εκδόσεις βραχυπρόθεσμου χρέους, οδηγώντας σε ανεξέλεγκτα επίπεδα χρηματοοικονομικών κινδύνων. Η Κύπρος βρίσκεται εδώ και καιρό αποκλεισμένη από τις διεθνείς αγορές λόγω των υποβαθμίσεων της Κυπριακής Οικονομίας. Αυτές οι συνεχόμενες υποβαθμίσεις ήταν προϊόν από τη μια της αδυναμίας της κυβέρνησης στη λήψη μέτρων για την οικονομία, και από την άλλη του μεγέθους του τραπεζικού συστήματος και της έκθεσης του στην Ελληνική οικονομία. Ως αποτέλεσμα το κράτος μας οδηγήθηκε στο σημείο να μη μπορεί να αναχρηματοδοτήσει το δημόσιο χρέος και να χρηματοδοτήσει τα ελλείμματα του.

Δυστυχώς, εδώ που φτάσαμε, έχομε άμεση ανάγκη από οικονομική στήριξη. Γενναία οικονομική στήριξη. Οικονομική στήριξη σημαίνει δάνειο. Δάνειο σημαίνει δανειακή σύμβαση, σημαίνει μνημόνιο. Ασφαλώς όχι ένα οποιοδήποτε μνημόνιο. Όμως αν δεν εξασφαλίσουμε άμεσα οικονομική στήριξη, η πατρίδα μας κινδυνεύει να μπει στον εφιαλτικό δρόμο της  οικονομικής κατάρρευσης.

Φτάσαμε εδώ που φτάσαμε γιατί έγιναν τραγικά λάθη, λάθη από τις διοικήσεις των τραπεζών και λάθη της κυβέρνησης. Αυτό είναι ένα ανοικτό κεφάλαιο. Οι ευθύνες, πολιτικές, διοικητικές, εποπτικές, ποινικές πρέπει να καταλογιστούν, πλήρως, άμεσα και με διαφάνεια.

Η κυβέρνηση και η Τρόικα, μετά από διαπραγμάτευση κατέληξαν σε ένα κείμενο 30 σελίδων που το ονόμασαν «Μνημόνιο Συναντίληψης» (ΜΣ). Αυτό το ΜΣ είναι η βάση της δανειακής σύμβασης, η οποία δανειακή σύμβαση θα είναι ένα πολύ πιο πολύπλοκο νομικό έγγραφο. Η κυβέρνηση συμφώνησε σε όλες τις πρόνοιες αυτού του μνημονίου, εκτός από το ποσό της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών που δεν είναι ακόμα γνωστό, παρόλο που στο μνημόνιο αναφέρεται το κατ’ αρχήν ποσό των €10 δις.

Το μνημόνιο θα πρέπει να κριθεί στη βάση του αν είναι διαχειρίσιμο, αν μπορούμε δηλαδή ως οικονομία και ως κοινωνία να ανταποκριθούμε και να αντέξουμε στις πρόνοιες του, και κυρίως είναι αν είναι ένα μνημόνιο που θα μας βοηθήσει να βγούμε από την κρίση ή θα μας χώσει πιο βαθειά στην κρίση;

Η πρώτη παρατήρηση είναι ότι το μνημόνιο αυτό, ή καλύτερα η αποδοχή του μνημονίου από την Κυβέρνηση, ήταν απότοκο του εκβιαστικού διλήμματος του κινδύνου κατάρρευσης του τραπεζικού συστήματος και της αδυναμίας μας να διαμορφώσουμε και άλλες επιλογές για τη χώρα μας. Όταν κάποιος αναγκάζεται να δεχτεί μια συμφωνία κάτω από απειλή οικονομικής καταστροφής και επειδή δεν έχει διαμορφώσει άλλες επιλογές, αυτή η συμφωνία ασφαλώς δεν μπορεί να είναι μια καλή συμφωνία.

Μια αντικειμενική γενική εκτίμηση για το μνημόνιο αυτό, είναι ότι η Τρόικα πέτυχε ό,τι επεδίωξε από την αρχή: ένα μνημόνιο που κινείται απόλυτα στη φιλοσοφία της μονόπλευρης λιτότητας, μιας φιλοσοφίας που στην πράξη απέτυχε γιατί οδηγεί την οικονομία σε ένα φαύλο κύκλο ύφεσης – περισσότερης ανεργίας – μεγαλύτερης ανάγκης για στήριξη. Είναι ένα μνημόνιο χωρίς κανένα ουσιαστικό μέτρο και προοπτική ανάπτυξης, ένα μνημόνιο που αφήνει απροστάτευτες ευάλωτες ομάδες και πλήττει την κοινωνική συνοχή. Ένα μνημόνιο που κατά κύριο λόγο στηρίζεται στους φόρους και στις σαρωτικές μειώσεις μισθών. Ένα μνημόνιο που πλήττει κορυφαίους κοινωνικούς θεσμούς, τα κοινωνικά επιδόματα, το ΓΕΣΥ, την ιδιοκατοίκηση. Ταυτόχρονα, μέσα από εποικοδομητικές ή μη ασάφειες,  θέτει σε αμφιβολία και δεν διασφαλίζει επαρκώς κυριαρχικά μας δικαιώματα όπως το δικαίωμα διαχείρισης του εθνικού μας πλούτου, του ΦΑ.

Σε τελική ανάλυση, μια διαπραγμάτευση κρίνεται εκ του αποτελέσματος της. Και τα αποτελέσματα αυτής της διαπραγμάτευσης δυστυχώς δεν είναι θετικά. Η διαπραγμάτευση απέτυχε να μην μας οδηγήσει στο αδιέξοδο δίλημμα: είτε υπογραφή ενός μνημονίου με απαράδεκτες πρόνοιες, είτε μη υπογραφή του με καταστροφικές συνέπειες. Μας έφεραν σε αυτό το αδιέξοδο δίλημμα γιατί ενώ οι κυβερνώντες γνώριζαν εδώ και μήνες αυτή την εξέλιξη, δεν μπήκαν σε μια διαπραγμάτευση με την Τρόικα με μια στρατηγική αρκούντως συγκροτημένη, ολοκληρωμένη και διεκδικητική. Δεν υπήρξε συλλογικότητα, δεν υπήρξε συνδιαμόρφωση πολιτικής, δεν κτίσαμε άλλες επιλογές. Όταν πας σε μια διαπραγμάτευση χωρίς επιλογές, η διαπραγμετευτική σου ισχύς είναι μηδέν.

Δεν αντιμετωπίστηκαν με την πρέπουσα υπευθυνότητα προτάσεις που θα μπορούσαν να μας δώσουν και άλλες επιλογές, είτε εναλλακτικά είτε συμπληρωματικά του μνημονίου όπως ήταν η πρόταση του Γιώργου Λιλλήκα να μελετηθεί η ενωρίτερη αξιοποίηση του ΦΑ, μια πρόταση που αγνοήθηκε και με ανευθυνότητα και προχειρότητα απορρίφθηκε λόγω της προέλευσης της. Τη στιγμή μάλιστα που δεν υπήρχε καμιά άλλη εναλλακτική πρόταση ή έστω ιδέα από αυτούς που με τόση σπουδή την απέρριπταν

Το συμπέρασμα μας είναι ότι αυτό το ΜΣ είναι μια κακή βάση για συμφωνία. Πρέπει να πούμε ότι σε κάποια σημεία βελτιώθηκε από την αρχική πρόταση της Τρόικας. Σε πολλά όμως σημεία υπήρξε χειροτέρευση του, κάτι που χρεώνεται στη διαπραγμάτευση (περικοπές μισθών, φόροι, το θέμα του ΦΑ).

Έστω και αν εδώ που φτάσαμε δεν έχουμε πολλές επιλογές, δεν μπορούμε να δεχτούμε πως αυτό το κείμενο που κατέληξε η κυβέρνηση, και δυστυχώς το δέχτηκε, είναι το τελικό, το τελευταίο κείμενο. Έχει μέσα πρόνοιες απαράδεκτες, έχει μέσα ασάφειες επικίνδυνες. Με τέτοιες πρόνοιες δεν μπορούμε να μη διεκδικήσουμε το δικαίωμα περαιτέρω διαπραγμάτευσης του. Είναι κατανοητό ότι μπορεί να μην μπορούν να αλλάξουν κάποια αριθμητικά δεδομένα. Όμως υπάρχουν και πρόνοιες που δεν μπορούν να μην αλλάξουν. Υπάρχουν πρόνοιες που αν παραμείνουν, θα τις βρίσκομε μπροστά μας ως εμπόδιο για έξοδο από την κρίση, τόσο την οικονομική όσο και την κοινωνική. Ως ΕΔΕΚ, ζητήσαμε από την  κυβέρνηση να διαπραγματευτεί περαιτέρω το ΜΣ. Ώστε να αφαιρεθούν οι απαράδεχτες αυτές πρόνοιες.  Να αντικατασταθούν με άλλες πιο αποδεχτές πρόνοιες ίσου οικονομικού αποτελέσματος. Το ίδιο προσπαθούμε να κάνουμε και εμείς ως κοινοβουλευτική ομάδα της ΕΔΕΚ μέσα από τη διαφοροποίηση των νομοσχεδίων που ήρθαν και θα έρθουν στη Βουλή, αλλά και μέσα από τον Προϋπολογισμό.

Στην προσπάθεια μας να αμβλύνουμε τις απαράδεκτες πρόνοιες του ΜΣ, βρήκαμε την ακατανόητη άρνηση της πλειοψηφίας των κομμάτων. Και παρόλον ότι τόσο η κυβέρνηση όσο και τα κόμματα αναγκάστηκαν να μπουν στη διαδικασία επανεξέτασης κάποιων προνοιών (όπως ο φόρος ακίνητης περιουσίας, το συνταξιοδοτικό, η προστασία της ιδιοκατοίκησης), εξακολουθεί να επικρατεί η φιλοσοφία του απαραβίαστου του ΜΣ. Αν αυτή η φιλοσοφία δεν αλλάξει, τότε τους επόμενους μήνες, όταν θα έρχονται στη Βουλή σωρηδόν τα νομοσχέδια που θα προκύπτουν στην πορεία, θα είναι μια συνταγή για συνεχή αδιέξοδα.

Εμείς παραμένουμε συνεπείς στη φιλοσοφία μας να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε πρόνοιες που είτε καταστρατηγούν θεσμούς, είτε περιορίζουν την κυριαρχία του κράτους μας, είτε είναι εξοντωτικά για ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού μας. Θα συνεχίζουμε να καταψηφίζουμε νομοσχέδια που έχουν αυτές τις πρόνοιες. Δεν θα τα καταψηφίζουμε όμως άκριτα και ανεύθυνα. Θα τα καταψηφίζουμε και την ίδια στιγμή θα προτείνουμε ισοδύναμα μέτρα, πιο δίκαια και πιο ορθολογικά. Αυτό κάναμε με την καταψήφιση των περικοπών μισθών κατά τρόπο οριζόντιο και ισοπεδωτικό. Αυτό κάναμε με την καταψήφιση νομοσχεδίων για τα επιδόματα τέκνων, μάνας και φοιτητών, ζητώντας την ανακατανομή των περικοπών σε όλα τα επιδόματα κατά τρόπο πιο δίκαιο και κοινωνικά ευαίσθητο.

Και για να ξεκαθαρίσουμε και κάτι ακόμα κύριε Πρόεδρε. Επαναλήφθηκε σήμερα από συνάδελφο Βουλευτή του ΑΚΕΛ, μια θέση που το ΑΚΕΛ προβάλλει τις τελευταίες ημέρες.

Ότι περίπου η ΕΔΕΚ είναι ανακόλουθη όταν εισηγείται τη μη περικοπή στα επιδόματα των τυφλών, των βαριά αναπήρων και των πολυτέκνων γιατί κατά τη συζήτηση στο Υπουργείο Οικονομικών, η ΕΔΕΚ εισηγήθηκε περικοπές €185 εκατομμυρίων στις κοινωνικές παροχές.

Αυτό είναι η μισή αλήθεια. Παραλείπει το ΑΚΕΛ να πει ότι το θέμα που πάγια ήγειρε η ΕΔΕΚ ήταν η στόχευση των επιδομάτων. Όπως παραλείπει να πει ότι η Κυβέρνηση εισηγήθηκε €200 εκατομμύρια περικοπές.

Όπως παραλείπει να πει ότι στο περιβόητο Μνημόνιο Συναντίληψης η Κυβέρνηση αποδέχτηκε πρόνοια  για περαιτέρω μείωση των κοινωνικών παροχών το 2014 κατά 28 εκατομμύρια. Όπως παραλείπει ν πει ότι σύμφωνα με την παράγραφο 3.12 του Μνημονίου Συναντίληψης, η Κυβέρνηση απεδέχθη πρόνοια για πιθανής περαιτέρω μείωσης των κοινωνικών ασφαλίσεων μετα το 2014.

Αυτή είναι όλη η αλήθεια και ας κρίνουν οι πολίτες.

Στην ίδια φιλοσοφία κινείται και η σημερινή πρόταση μας για μείωση των λειτουργικών δαπανών των υπουργείων κατά 2.75%. Για να διασωθούν από το κονδύλι που θα εξοικονομηθεί αρκετές εκατοντάδες θέσεις εποχιακών ωρομίσθιων και συμβασιούχων καθηγητών. Γιατί δεν μιλούμε απλούς αριθμούς. Μιλούμε για ανθρώπους και για οικογένειες που θα μπουν στην ανεργία.

Θέλουμε επίσης να δηλώσουμε με το πιο εμφαντικό τρόπο. Διαφωνούμε κάθετα με πρόνοιες του Προϋπολογισμού για υπερβολικές περικοπές των κοινωνικών επιδομάτων σε ευάλωτες ομάδες που τα έχουν απόλυτη ανάγκη για την επιβίωση τους. Αναμένουμε από την κυβέρνηση να κάνει αυτό που δυστυχώς συνταγματικά δεν μπορεί να κάμει η Βουλή. Να φέρει άμεσα στη Βουλή τροποποιήσεις σε αυτό τον Προϋπολογισμό που να ανακατανέμουν τα κονδύλια για τις κοινωνικές παροχές και να διορθώνουν αυτές τις απαράδεκτες πρόνοιες.

Κύριε Πρόεδρε, αγαπητοί συνάδελφοι,

Ανεξάρτητα όμως από το τι μνημόνιο θα υπογραφτεί τελικά, θα πρέπει πάση θυσία να διατηρήσουμε τη δυνατότητα μας να το επαναδιαπραγματευθούμε. Και να το κάνουμε  μόλις μπορέσουμε να διαμορφώσουμε τέτοιες συνθήκες που να μας επιτρέπουν να έχουμε και άλλες επιλογές. Να το κάνουμε με την  πρώτη ευκαιρία, ώστε ο τόπος μας να ξαναμπεί στο δρόμο της ανάπτυξης και της ευημερίας. Και η Κύπρος θα μπει ξανά σε αυτό το δρόμο. Όχι μόνο εξαιτίας του ΦΑ. Εξαιτίας κυρίως του λαού μας. Που είναι ο μεγαλύτερος εθνικός πλούτος που διαθέτει η πατρίδα μας.

Δεν είναι η ώρα της κομματικής σκοπιμότητας. Δεν μπορούμε να παίζουμε με το μέλλον του τόπου μας, είτε με τον ένα είτε με τον άλλο τρόπο. Είναι η ώρα της εθνικής ευθύνης για όλους.

Με γνώμονα, όπως πάντα, την ευθύνη μας απέναντι στο λαό και τον τόπο μας, το ΚΣ ΕΔΕΚ θα υπερψηφίσει το Νομοσχέδιο του Προϋπολογισμού για το 2013, εμμένοντας στις παρατηρήσεις και τροποποιήσεις που καταθέσαμε.

Leave a Reply

Επιλογές