Ομιλία Νίκου Νικολαΐδη στη Βουλή για το νομοσχέδιο για τις αποκρατικοποιήσεις

Κύριε Πρόεδρε, αγαπητοί συνάδελφοι, θα ήθελα πριν αναφερθώ στο Σχέδιο Απόφασης που εισηγείται η Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΕΔΕΚ, να κάνω μια συνολικότερη τοποθέτηση για το θέμα των Ημικρατικών Οργανισμών στην Κύπρο.

 

Οι ημικρατικοί οργανισμοί συστάθηκαν πριν αρκετές δεκαετίες με στόχο να προωθήσουν την ανάπτυξη και τις υποδομές σε καίριας και στρατηγικής σημασίας τομείς, όπως ο ηλεκτρισμός, οι τηλεπικοινωνίες και τα λιμάνια.

 

Η δημιουργία των ημικρατικών οργανισμών ήταν μια επιβεβλημένη ανάγκη, ιδιαίτερα στο βαθμό που η ιδιωτική πρωτοβουλία είτε δεν ήθελε είτε δεν μπορούσε να επενδύσει.

 

Σήμερα ποια είναι τα δεδομένα; Κάποιοι οργανισμοί εξήντλησαν την οποιαδήποτε ωφελιμότητα τους (πχ οργανισμοί γάλακτος, πατατών, αρτοποιών, κλπ). Κάποιοι άλλοι είναι ζημιογόνοι (πχ Κυπριακές Αερογραμμές). Και κάποιοι καλούνται να λειτουργήσουν μέσα σε ολοένα και πιο ανταγωνιστικές συνθήκες σε ένα ελευθεροποιημένο περιβάλλον (πχ ΑΗΚ, ΣΥΤΑ).

 

Είναι προφανές ότι υπό το φως των νέων δεδομένων το θέμα των ημικρατικών οργανισμών πρέπει να τύχει μιας συνολικής αναθεώρησης. Θα έπρεπε να ετύγχανε μιας αναθεώρησης εδώ και πολύ καιρό.

 

Πρέπει να πούμε ότι το θέμα των δημόσιων οργανισμών είναι ένα θέμα με πολιτικές και ιδεολογικές προεκτάσεις, γιατί έχει να κάμει με το ρόλο του κράτους. Ένα θέμα που συζητείται εδώ και πάρα πολλές δεκαετίες, με διιστάμενες απόψεις.

 

Στο μεγαλύτερο μέρος του 20ου αιώνα υπήρχαν τρεις βασικές σχολές σκέψεις. Η νεοφιλελεύθερη συντηρητική σχολή που στηριζόταν στην ελεύθερη οικονομία της αγοράς, η σχολή του υπαρκτού σοσιαλισμού που στηριζόταν στον απόλυτο ή τον αυξημένο κρατισμό. Και η τρίτη σχολή σκέψης, του δημοκρατικού σοσιαλισμού με βασική θέση την κοινωνική οικονομία της αγοράς, με βάση την οποία το κράτος διατηρούσε ένα επιβαλλόμενο παρεμβατισμό ώστε να αποφεύγονται οι στρεβλώσεις της ελεύθερης και ασύδοτης αγοράς.

 

Με την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, φάνηκε ότι η σχολή της ελεύθερης αγοράς κέρδισε κατά κράτος. Ώσπου να έλθει η πρόσφατη παγκόσμια οικονομική κρίση για να αποδείξει ότι η απουσία ενός ισχυρού εποπτικού και ρυθμιστικού πλαισίου από το κράτος, αφήνει ελεύθερη την ελεύθερη αγορά να οδηγηθεί σε καταστροφικές εξελίξεις. Ουσιαστικά δικαιώθηκε η σχολή σκέψης του δημοκρατικού σοσιαλισμού.

 

Το ερώτημα φυσικά εξακολουθεί να υπάρχει: Είναι το κράτος επιχειρηματίας; Να παράγει ρεύμα, να πωλεί τηλέφωνα, να διαχειρίζεται λιμάνια; Δεν είναι καλύτερος επιχειρηματίας ο ιδιωτικός τομέας. Ναι, είναι καλύτερος επιχειρηματίας ο ιδιωτικός τομέας. Ο ιδιωτικός όμως τομέας είναι ταυτόχρονα και ο χειρότερος διαχειριστής σε θέματα που αφορούν εθνική ασφάλεια, στρατηγικές υποδομές, κοινωνική συνοχή. Συνεπώς χρειάζεται να βρεθεί η χρυσή τομή.

 

Δεν είναι αυτοσκοπός να υπάρχει ένας κρατικός οργανισμός για κάθε οικονομική δραστηριότητα. Όπως και δεν είναι αυτοσκοπός τα πάντα στον ιδιωτικό τομέα. Κάθε περίπτωση θα πρέπει να κρίνεται από το τα είναι ωφέλιμο για την κοινωνία, τι εξυπηρετεί το εθνικό και το λαϊκό συμφέρον.

 

Είναι ένα πράγμα να πεις ότι δεν χρειάζεται μια κρατική η Παγκύπρια εταιρία αρτοποιών, και είναι άλλο πράγμα να πεις ότι πρέπει να μην υπάρχει και μια ηλεκτρική εταιρία κάτω από δημόσιο έλεγχο, σε ένα νησί τελείως απομονωμένο ηλεκτρικά. Ή ότι πρέπει να κλείσει η ΣΥΤΑ, σε ένα νησί υπό κατοχή, και σε περίπτωση πολεμικής σύρραξης οι τηλεπικοινωνίες της ΕΦ να βασίζονται στις όποιες ιδιωτικές εταιρίες τηλεπικοινωνιών.

 

Χρειάζεται λοιπόν μια προσέγγιση ορθολογική και αδογμάτιστη.

Δεν μπορεί για παράδειγμα να τίθεται θέμα αποκρατικοποιήσεων σε οργανισμούς που διαχειρίζονται φυσικά μονοπώλια (πχ δίχτυο μεταφοράς ηλεκτρισμού, οδικό δίκτυο, νερό κλπ). Παρεμπιπτόντως, το Μνημόνιο που υπέγραψε η Κυβέρνηση μας προβλέπει ακόμα και την ιδιωτικοποίηση φυσικών μονοπωλίων….

Δεν μπορεί επίσης να υποτιμηθεί η ανάγκη να διατηρηθεί ο κρατικός έλεγχος σε ημικρατικούς οργανισμούς που:

 

Έχουν στρατηγική σημασία στην ανάπτυξη και στις υποδομές της χώρας μας

Είναι απαραίτητοι για την εθνική μας ασφάλεια και

Διασφαλίζουν την πρόσβαση των πολιτών σε απαραίτητα κοινωνικά αγαθά

Δυστυχώς το κράτος μας διαχρονικά υπέδειξε μια ανικανότητα να διαχειριστεί το θέμα των ημικρατικών. Ή καλύτερα, οι κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις του τόπου, υπέδειξαν μια καθολική ικανότητα να εκμεταλλεύονται τους ημικρατικούς οργανισμούς για κάθε λογής κομματική και οικονιμική διαπλοκή.

 

Αυτή την έλλειψη βούλησης από το κράτος μας να αποφασίσει για το μέλλον των ημικρατικών οργανισμών, την ανέτρεψε η Τρόικα και το Μνημόνιο, που έθεσαν με άμεσο, και εκβιαστικό, τρόπο το θέμα των ημικρατικών.

 

Θέλω να είμαστε απόλυτα δίκαιοι και σαφείς: Ο σπόρος για τις ιδιωτικοποιήσεις φυτεύτηκε στο προκαταρκτικό Μνημόνιο, και βλάστησε στο τελικό Μνημόνιο. Συνεπώς ούτε η προηγούμενη, ούτε η παρούσα κυβέρνηση είναι άμοιρες ευθυνών.

 

Και στα δύο Μνημόνια καταγράφεται η δέσμευση της Κυβέρνησης για ιδιωτικοποιήσεις. Στο πρώτο Μνημόνιο υπό την προϋπόθεση της βιωσιμότητας του χρέους, στο τελικό χωρίς καμιά προϋπόθεση. Επιπρόσθετα στο τελικό Μνημόνιο τίθεται και ο στόχος των ιδιωτικοποιήσεων, να είναι τουλάχιστον €1.4 δις.

 

Τίθενται φυσικά κάποια πολιτικά ερωτήματα για την νυν Κυβέρνηση. Ενώ υπήρχε σαφής προεκλογική δέσμευση της να μην προχωρήσει σε ιδιωτικοποιήσεις, τελικά κατέληξε σε σαφή δέσμευση να γίνουν ιδιωτικοποιήσεις.

 

Και όχι μόνο αυτό. Η κυβέρνηση συμπλέει απόλυτα με την Τρόϊκα, στο ωμό εκβιασμό προς το Κοινοβούλιο (και κατ’ επέκταση προς τον κυπριακό λαό): ή δέχεστε τις ιδωτικοποιήσεις ή δεν σας δίνουμε την τέταρτη δόση.

 

Η ΘΕΣΗ ΕΔΕΚ ήταν και είναι σαφής: Κακώς συμφωνήθηκε το κείμενο στο Μνημόνιο. Ακόμα όμως και όπως συμφωνήθηκε, εμείς θα πρέπει να επιδιώξουμε ερμηνεία του που να μην οδηγεί σε πλήρη ιδιωτικοποίηση. Αυτό σημαίνει διαπραγμάτευση, σημαίνει επαναδιαπραγμάτευση, σημαίνει διεκδίκηση, κάτι που φαίνεται η κυβέρνηση είτε δεν θέλει να κάμει, είτε δεν μπορεί να κάμει, είτε και τα δύο.

 

Ταυτόχρονα, κάποιοι, σε μια προσπάθεια αποπροσανατολισμού, αντί να δικαιολογήσουν τις δικές τους θέσεις, επιχειρούν να διαστρεβλώσουν τις θέσεις της ΕΔΕΚ για τα θέματα αυτά.

 

Οι θέσεις της ΕΔΕΚ υπήρξαν σαφείς και εκφράστηκαν τα τελευταία χρόνια χωρίς περιστροφές, χωρίς σκοπιμότητες και χωρίς πρόθεση παραπλάνησης της κοινής γνώμης.  Βασική μας θέση είναι ότι αποτελεί επιβεβλημένη ανάγκη να καταστούν οι δημόσιοι και ημικρατικοί οργανισμοί ανταγωνιστικοί και ικανοί να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις νέες προκλήσεις. Αυτός ο στόχος θα πρέπει να επιδιωχθεί μέσα από τη λειτουργική αναδιάρθρωση και προσαρμογή της οργανωτικής δομής τους, την ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης τους και την τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας τους. Το ΚΣ ΕΔΕΚ είναι αντίθετο σε οποιαδήποτε προσπάθεια πλήρους ιδιωτικοποίησης των κερδοφόρων ημικρατικών και εκποίησης κρατικής περιουσίας με συνοπτικές διαδικασίες. Είναι σημαντικό η περίπτωση κάθε οργανισμού να εξεταστεί ξεχωριστά, καθώς οι συνθήκες για κάθε οργανισμό είναι μοναδικές. Τονίσαμε ότι πριν από οποιαδήποτε διαδικασία αποκρατικοποίησης θα πρέπει να γίνουν οι απαραίτητες αλλαγές για να διασφαλιστεί ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Προτείναμε την προώθηση μετοχοποίησης συγκεκριμένων ημικρατικών οργανισμών, με συγκεκριμένο ποσοστό μετοχών να παραχωρείται σε στρατηγικό επενδυτή, στους εργαζόμενους και στο ευρύτερο κοινό, χωρίς να παραχωρείται το πλειοψηφικό πακέτο στον ιδιωτικό τομέα. Για άλλους οργανισμούς, όπως η Αρχή Λιμένων, θα μπορούσαν να ανατεθούν συγκεκριμένες εργασίες στον ιδιωτικό τομέα διασφαλίζοντας τον κρατικό έλεγχο στις υποδομές και στα λιμάνια της χώρας. Σε σχέση με τη CYTA και την ΑΗΚ προτείναμε τη δημιουργία επενδυτικού οχήματος είτε σε μορφή ιθύνουσας εταιρείας είτε οργανισμού συλλογικών επενδύσεων και μέσω αυτού του οχήματος να μπορεί να παραχωρηθεί συγκεκριμένο ποσοστό σε στρατηγικούς επενδυτές στον οργανισμό ή συγκεκριμένα τμήματα ή τομείς του.

Ειδικά για την ΑΗΚ, είναι ξεκάθαρο ότι δεν υπάρχει η δυνατότητα εμπλοκής του ιδιωτικού τομέα σε στρατηγικές υποδομές, όπως το δίκτυο διανομής, που πρέπει να παραμείνουν κρατικά. Σε σχέση με την Αρχή Λιμένων λόγοι ασφαλείας επιβάλλουν τον έλεγχο των υποδομών από το κράτος και ως εκ τούτου προτείνεται η αξιοποίηση της αδρανούς ακίνητης περιουσίας του οργανισμού και η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στη διαχείριση των εργασιών σε συγκεκριμένα τμήματα στα πρότυπα που εφαρμόστηκαν και σε άλλες χώρες.

Μέσα από την πρόταση μας προτείνεται η δημιουργία του Εθνικού Ταμείου Κρατικής Περιουσίας, που θα αποτελεί ουσιαστικά το διαχειριστικό οργανισμό για αποκρατικοποιήσεις και για διαχείριση άλλης κρατικής περιουσίας ώστε να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη. Προτείναμε επίσης τη δημιουργία Εθνικής Αρχής Κρατικής Ακίνητης Περιουσίας ως μέρος αυτού του Ταμείου. Μεγάλες εκτάσεις κρατικής γης θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για αδειοδότηση και ανέγερση καζίνο, ανέγερση θεματικών πάρκων, δημιουργία τεχνολογικών πάρκων, αξιοποίηση τους σε θέματα ενέργειας, πράσινη ανάπτυξη και ανέγερση τουριστικών καταλυμάτων.

Μέσα από τη λειτουργία των δύο πιο πάνω θεσμών μπορεί με ρεαλιστικό τρόπο να επιτευχθεί η εξεύρεση και των 1,4 δις.

Αυτές τις ξεκάθαρες θέσεις μας τις υποβάλαμε προς την κυβέρνηση μέσα από ένα πολυσέλιδο έγγραφο. Δυστυχώς η κυβέρνηση επέλεξε να περιφρονήσει τις θέσεις αυτές, επέλεξε να αποφύγει το διάλογο. Και αντ’ αυτού, ετοίμασε και υπέβαλε το υπό συζήτηση Νομοσχέδιο.  Με πρωτοφανή σπουδή και «σαν έτοιμη από καιρό», έδραξε την ευκαιρία που της έδωσε η Τρόικα για να προωθήσει τις πάγιες νεοφιλελεύθερες πολιτικές της. Το να προωθείς πολιτικές σου θέσεις δεν είναι ασφαλώς αθέμιτο. Αθέμιτο είναι να το κάνεις αυτό χωρίς μελέτη, χωρίς τεκμηρίωση, χωρίς να ασχοληθεί καν με ουσιώδη ζητήματα και πτυχές του θέματος. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι την ίδια ώρα που συζητείται στη Βουλή το Νομοσχέδιο, ανακαλύπτουν και συζητούν και στα Υπουργεία τις επιπτώσεις του Νομοσχεδίου επί ουσιωδών θεμάτων, όπως για παράδειγμα η λειτουργικότητα της Εθνικής Φρουράς. Αν είναι δυνατόν, μια σοβαρή χώρα να ψηφίζει νόμους και να εξετάζει εκ των υστέρων αν αυτοί οι νόμοι θα επηρέαζαν αρνητικά το σύστημα άμυνας της χώρας. Αν αυτή η πολιτική συμπεριφορά θα υποδηλούσε απαράδεκτη προχειρότητα υπό κανονικές συνθήκες, δεν θα τολμούσα να την χαρακτηρίσω τι υποδηλώνει σε μια χώρα υπό κατοχή, όπως η δική μας πατρίδα.

 

Η ΕΔΕΚ εξέφρασε την αντίθεση της με το προταθέν Κυβερνητικό Νομοσχέδιο για μια σειρά από λόγους που δημοσιοποιήσαμε από την πρώτη στιγμή.

 

Διαφωνήσαμε γιατί πρώτα απ’ όλα γιατί η φιλοσοφία του και ο στόχος του είναι η αδιάκριτη και πλήρης ιδιωτικοποίηση των ημικρατικών οργανισμών. Θεωρούμε ότι μια τέτοια εξέλιξη είναι ενάντια στο δημόσιο συμφέρον γιατί είναι οικονομικά καταστροφική, πλήττει την πρόσβαση του πολίτη σε βασικά αγαθά και θέτει σε κίνδυνο σημαντικά θέματα εθνικής ασφάλειας της χώρας μας.

 

Αναφορικά με τις συγκεκριμένες πρόνοιες του Νομοσχεδίου, επισημάναμε 5 βασικούς τομείς του νομοσχεδίου, στους οποίους θα έπρεπε να γίνουν ουσιαστικές τροποποιήσεις:

 

 

Να διασφαλιστεί η κρατική πλειοψηφική ιδιοκτησία και ο δημόσιος έλεγχος των 3 μεγάλων ημικρατικών οργανισμών.

 

Πρέπει να υπάρξει πρόνοια στο Νομοσχέδιο που να διασφαλίζει ότι η οποιαδήποτε μετοχοποίηση και συμμετοχή στρατηγικών επενδυτών στους 3 μεγάλους ημικρατικούς οργανισμούς, δεν θα επηρεάζει την πλειοψηφική ιδιοκτησία και τον έλεγχο των οργανισμών αυτών που πρέπει σε κάθε περίπτωση να παραμείνουν στο δημόσιο.

 

Συμμόρφωση προς τις πρόνοιες του Συντάγματος.

 

Πριν από την απόφαση για έναρξη της διαδικασίας οποιασδήποτε αποκρατικοποίησης, πρέπει να προηγηθεί σχετική τροποποίηση του Άρθρου 122 του Συντάγματος, ώστε να αποχαρακτηρίζονται ως μέρος της «δημόσιας υπηρεσίας» οι συγκεκριμένοι προς αποκρατικοποίηση ημικρατικοί οργανισμοί.

 

Κοινοβουλευτική έγκριση

 

Να διασφαλιστεί ο έλεγχος και η έγκριση από τη Βουλή όχι μόνο του κάθε σταδίου της διαδικασίας αποκρατικοποίησης, αλλά κυρίως και της πρωτογενούς πολιτικής απόφασης για το ποιος οργανισμός θα αποκρατικοποιηθεί. Δεν μπορεί ο ρόλος της Βουλής σε αυτά τα κεφαλαιώδη ζητήματα να είναι διεκπεραιωτικός και να περιορίζεται στην μετάφραση ήδη ειλημμένων αποφάσεων από τα Υπουργικό Συμβούλιο σε Κανονισμούς. Η Βουλή είναι πολιτικό σώμα και όχι τεχνικές υπηρεσίες.

 

Δικαιώματα εργαζομένων

 

Πρέπει να υπάρξουν συγκεκριμένες ρυθμίσεις για το θέμα αυτό που αφορά χιλιάδες εργαζόμενους και συνταξιούχους στους ημικρατικούς οργανισμούς. Επιβάλλεται να υπάρξουν ρητές δεσμεύσεις από τους νέους επενδυτές για διαφύλαξη των δικαιωμάτων των εργαζομένων και των συνταξιοδοτικών ωφελημάτων τους, όπως αυτά ορίζονται στις νομοθεσίες του κράτους και στις συλλογικές συμβάσεις.

 

Θέματα εθνικής ασφάλειας

 

Είναι εξαιρετικά σημαντικό τα θέματα εθνικής ασφάλειας σε σχέση με τους ημικρατικούς οργανισμούς να αντιμετωπιστούν με σοβαρότητα και υπευθυνότητα, χωρίς καμία ασάφεια ή έκπτωση.  Θα πρέπει εκ των προτέρων να εντοπιστούν όλα τα θέματα που άπτονται της εθνικής μας ασφάλειας και να εξαιρεθούν με τρόπο ρητό και αδιαμφισβήτητο από το εύρος των εργασιών των ημικρατικών οργανισμών που θα πωληθούν σε επενδυτές.

 

Με βάση τις βασικές μας αυτές θέσεις υποβάλαμε 4 τροποποιήσεις. Με βάση την θέση μας για τα θέματα εθνικής ασφάλειας, υποβάλαμε και το υπό συζήτηση σχέδιο ψηφίσματος.

 

ΨΗΦΙΣΜΑ

 

Κύριε Πρόεδρε, αγαπητοί συνάδελφοι,

 

Αυτό που όφειλε να κάμει η Κυβέρνηση, και δεν το έκανε, καλούμε τη Βουλή σήμερα να κάνει. Καλούμε τη Βουλή να αρθεί στο ύψος της αποστολής της, και ως κυρίαρχο νομοθετικό σώμα, να προστατεύει το εθνικό συμφέρον. Τίποτα λιγότερο και τίποτα περισσότερο.nn

Leave a Reply

Επιλογές