Ομιλία Νίκου Νικολαΐδη στην Ολομέλεια της Βουλής: Τα νέα δεδομένα στον τομέα της διαχείρισης του φυσικού αερίου, η πολιτική της κυβέρνησης ως προς την αξιοποίησή του και η ανάγκη πλήρους ενημέρωσης και διαφάνειας στους χειρισμούς

Έχει κατ’ επανάληψη λεχθεί ότι το θέμα της εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων φυσικού αερίου (ΦΑ) αποτελεί για την Κύπρο μια μοναδική προοπτική όχι απλά για την έξοδο της πατρίδας από την κρίση, αλλά και για την ευημερία των μελλοντικών γενιών.

 

Πέρα όμως από αυτά τα δυνητικά τεράστια οικονομικά οφέλη, η εξίσου τεράστια σημασία των κυπριακών υδρογονανθράκων έγκειται στο γεγονός ότι η αναβάθμιση της γεωπολιτικής σημασίας της χώρας μας εξαιτίας των υδρογονανθράκων,  δημιουργεί μια ιστορική ευκαιρία διαχείρισης και προώθησης των μεγάλων εθνικών μας ζητημάτων.  Μια ευκαιρία, όμως, που πρέπει να τονιστεί ότι κρύβει ταυτόχρονα και τεράστιους εθνικούς κινδύνους. Το ζητούμενο για τη χώρα μας είναι να διαχειριστούμε με τέτοιο τρόπο τα ενεργειακά αποθέματα της κυπριακής ΑΟΖ, ώστε να μην αποτελέσουν μοχλό πίεσης προς λανθασμένες κατευθύνσεις, αλλά καταλύτη στη δημιουργία θετικών εξελίξεων για την Κύπρο.

 

Τι σημαίνει διαχείριση των ενεργειακών μας αποθεμάτων; Σημαίνει μια σειρά από ενέργειες, που πρέπει να γίνουν με μια λογική, με ένα σχεδιασμό και ασφαλώς με μια συγκεκριμένη χρονική αλληλουχία, σε πολιτικό επίπεδο, σε επίπεδο διακρατικών συμφωνιών και σε επίπεδο τεχνικών και εμπορικών συνεργασιών.

 

Είναι με μεγάλη ανησυχία που παρακολουθούμε, και αυτό το έχουμε και δημόσια επανειλημμένα  επισημάνει, το γεγονός ότι καταγράφονται σημαντικές καθυστερήσεις τόσο στη λήψη αποφάσεων όσο και στο χειρισμό και υλοποίηση των αποφάσεων αυτών. Ως αποτέλεσμα παραμένουν σε εκκρεμότητα σημαντικά ζητήματα,  γεγονός που διευκολύνει μεθοδεύσεις τρίτων προς κατευθύνσεις που δεν εξυπηρετούν τα κυπριακά συμφέροντα.

 

Ο κυριότερος λόγος για αυτή την καθυστέρηση δεν  είναι άλλος από την έλλειψη μέχρι αυτή τη στιγμή ενός αποκρυσταλλωμένου συνολικού εθνικού στρατηγικού σχεδιασμού που να περιλαμβάνει όλες τις πτυχές και όλα τα επίπεδα του θέματος της ενέργειας.

 

Το πρώτο ζήτημα που θα πρέπει να ξεκαθαρίσει είναι ποιος πρέπει να είναι ο κύριος προορισμός του κυπριακού ΦΑ. Τα οικονομικά δεδομένα επιβάλλουν η Κύπρος να έχει δυνατότητες να πουλήσει ΦΑ εκεί όπου εξασφαλίζει τις καλύτερες τιμές. Και πρέπει αναμφίβολα να έχει αυτή τη δυνατότητα η Κύπρος. Όμως, εξίσου αναμφίβολα, υπάρχουν σημαντικές πολιτικές παράμετροι που επιβάλλουν να υπάρχει η συγκεκριμένη κύρια κατεύθυνση του κυπριακού ΦΑ. Και αυτή η κατεύθυνση είναι η Ευρώπη.

 

Η ενεργοβόρα Ευρώπη εισάγει το 51% των αναγκών της σε ενέργεια. Αναφορικά με το φυσικό αέριο, η ΕΕ εισάγει πέραν του 30% από τη Ρωσία, ενώ σε ό, τι αφορά το πετρέλαιο, η ΕΕ εισάγει το 33% από τη Ρωσία.

 

Από τα στοιχεία αυτά φαίνεται καθαρά η σημαντική ενεργειακή εξάρτηση των χωρών της ΕΕ από τη Ρωσία, κάτι με το οποίο πολλές χώρες της ΕΕ (αλλά και οι ΗΠΑ), δεν αισθάνονται πολύ άνετα και θα καλωσόριζαν μια μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τη Ρωσία, μια προοπτική προς την οποία θα μπορούσε να συμβάλει η Κύπρος, μια χώρα μέλος της ΕΕ.

 

Στους οποιουσδήποτε σχεδιασμούς μας που θα αφορούν στο κυπριακό ΦΑ, θα πρέπει να αναμένεται ότι η Τουρκία δεν θα μείνει απαθής. Η χώρα αυτή έχει αυτή τη στιγμή σημαντικά στρατηγικά πλεονεκτήματα στον ενεργειακό τομέα, σε σχέση με την Ευρώπη. Μέσα από την Τουρκία περνούν σήμερα 8 αγωγοί που μεταφέρουν ΦΑ και πετρέλαιο από τη Ρωσία, τη Μαύρη Θάλασσα και Κασπία Θάλασσα προς την Ευρώπη. Άλλοι 4 αγωγοί για ΦΑ βρίσκονται υπό σχεδιασμό ή υλοποίηση. Στόχος της Τουρκίας είναι να αποκτήσει συνολική δυνατότητα μεταφοράς μέσα από την επικράτεια της 1 τρις κυβικά μέτρα ετησίως (περίπου διπλάσιο ποσό από τις σημερινές ανάγκες της ΕΕ σε ΦΑ).

 

Μέσα στα πλαίσια του μόνιμου στόχου της Τουρκίας που  είναι η αύξηση της επιρροής της και η ανάδειξη της σε μια περιφερειακή υπερδύναμη παγκόσμιας γεωπολιτικής σημασίας, εντάσσεται και η αναβάθμιση της ως ενεργειακός διαμετακομιστικός κόμβος προς την ΕΕ. Με τη στήριξη των ΗΠΑ, προώθησε τον αγωγό NABUCCO, ο οποίος διαφημίστηκε ως σημαντικό βήμα απεξαρτοποίησης της ΕΕ από τα Ρωσία. Μετά όμως από την κατάρρευση του NABUCCO εξαιτίας των προληπτικών κινήσεων της Ρωσίας προς χώρες όπως το Αζερμπαϊτζάν και άλλες χώρες του Καυκάσου από τις οποίες θα τροφοδοτείτο ο αγωγός, η Τουρκία δεν δίστασε να στραφεί προς την Ρωσία με τη συμφωνία για τον αγωγό South Stream.

 

Αυτές οι εξελίξεις που τείνουν να αυξήσουν ακόμα περισσότερο την  εξάρτηση της ΕΕ από τη Ρωσία, είναι ένας ακόμα λόγος που ενισχύει τη σημασία του κυπριακού ΦΑ για την Ευρώπη.

 

Είναι φανερό, /ότι η σημασία του κυπριακού ΦΑ είναι πολύ μεγάλη για τη Ευρώπη και για τις ΗΠΑ. Είναι τόσο μεγάλη που να καθιστούν εύλογους τους φόβους ότι με τον α ή β τρόπο θα γίνει προσπάθεια να ελεγχθεί από τα ισχυρά πολιτικοοικονομικά κατεστημένα, στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό το κυπριακό ΦΑ.

 

Ο βασικότερος τρόπος με τον οποίο θα επιχειρηθεί ο έλεγχος του κυπριακού ΦΑ είναι μέσα από τη μεταφορά του στην Ευρώπη με αγωγό μέσω Τουρκίας. Ο στόχος αυτός, δεν είναι μυστικό, θα επιχειρηθεί να υλοποιηθεί με το δέλεαρ της λύσης του κυπριακού αλλά και με την απειλή ότι η Τουρκία θα παρεμπόδιζε, σε ενάντια περίπτωση, τη διαδικασία εκμετάλλευσης του ΦΑ, ώστε σταδιακά να οδηγηθούμε σε ένα αδιέξοδο χωρίς άλλες εφικτές επιλογές.

 

Είναι γι’ αυτό το λόγο που θα έπρεπε το θέμα της εγκατάστασης ενεργειακού κέντρου και σταθμού υγροποίησης στην Κύπρο να  είχε οριστικοποιηθεί άμεσα και τελεσίδικα, Μόνο με τη διευθέτηση αυτού του καθοριστικού θέματος θα μπορέσει η Κύπρος να διασφαλίσει τη δυνατότητα μεταφοράς του ΦΑ της προς την Ευρώπη αλλά και ταυτόχρονα να έχει πρόσβαση και στις διεθνείς αγορές, και εκτός Ευρώπης.

 

Αντί όμως της σθεναρούς και αποφασιστικής προώθησης του ενεργειακού κέντρου στην Κύπρο, παρακολουθούμε εδώ και πολλούς μήνες, από διάφορες κατευθύνσεις, τη σταθερή προώθηση της λύσης του αγωγού μέσω Τουρκίας. Είναι προφανής η μεθόδευση που επιχειρείται ώστε η λύση αυτή να παραμείνει τελικά ως η μόνη εφικτή τεχνοοικονομική λύση, η οποία και θα παρουσιαστεί ως μία εκ των βασικών στοιχείων μιας λύσης στο κυπριακό. Δεν πρέπει να υπάρχει καμιά απολύτως αμφιβολία ότι η λύση του αγωγού μέσω Τουρκίας δεν είναι επιλογή μέσα στα πλαίσια των σημερινών δεδομένων, για μια σειρά από σοβαρούς λόγους. Πέρα από τους τεράστιους κινδύνους για τα εθνικά κυριαρχικά μας δικαιώματα, η λύση αγωγού μέσω Τουρκίας θα πρέπει να αποκλείεται και για το ότι δεν υπάρχει το απαιτούμενο ασφαλές πολιτικοοικονομικό περιβάλλον στην Τουρκία και για το ότι θα απέκλειε την Κύπρο από άλλες κερδοφόρες διεθνείς αγορές. Πέραν αυτών των λόγων, μια συμφωνία για αγωγό μέσω Τουρκίας δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως προϋπόθεση για τη διευθέτηση ανοικτών σοβαρών πολιτικών ζητημάτων όπως η λύση του Κυπριακού ή οι διαταραγμένες σχέσεις Ισραήλ Τουρκίας. Μόνο μετά τη λύση των προβλημάτων αυτών θα μπορούσε να συζητηθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ένα ενδεχόμενο που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για λύση, και όχι ως μοχλός πίεσης.

 

Επειδή οφείλουμε να είμαστε ρεαλιστές, τα θέμα της εγκατάστασης ενεργειακού κέντρου στην Κύπρο, συνδέεται και με τα Ισραηλινά αποθέματα υδρογονανθράκων.

 

Το Ισραήλ είναι η πιο άμεσα εμπλεκόμενη χώρα σε σχέση με το κυπριακό ΦΑ, γιατί τα δικά του κοιτάσματα είναι συνέχεια των δικών μας κοιτασμάτων και συνεπώς υπάρχουν σημαντικές συνέργειες για τις δύο χώρες, και γιατί το Ισραήλ έχει ανάγκη για μια διέξοδο εξαγωγής του ΦΑ του προς την Ευρώπη . Η Κύπρος μπορεί να προσφέρει αυτή τη διέξοδο

 

Η γειτνίαση των κοιτασμάτων Κύπρου και Ισραήλ, προσδίδει πολύ μεγαλύτερες ποσοτικές δυνατότητες σε περίπτωση κοινής εκμετάλλευσης, και ενισχύει την προοπτική της ταχύτερης αξιοποίησης του ΦΑ τόσο για επιτόπια χρήση όσο και για εξαγωγή.

 

Πέρα από την ΕΕ, τη Ρωσία, την Τουρκία και το Ισραήλ, θα πρέπει ασφαλώς να μπουν μέσα στο σκηνικό και τις αναλύσεις μας και χώρες όπως η Ελλάδα (που δεν μπορεί παρά τα προβλήματα της να  μην αποτελέσει στρατηγικό σύμμαχο της Κύπρου), οι ΗΠΑ (που έχουν εμπλοκή μέσω του Ισραήλ αλλά και μέσω των αμερικάνικων εταιριών), ισχυρές επενδυτικά χώρες όπως η Κίνα, και ασφαλώς οι χώρες της περιοχής μας, οι οποίες δεν μπορούν να αγνοηθούν σε οποιαδήποτε εξέλιξη.

 

Το ζητούμενο είναι ένα: να κατορθώσει η χώρα μας να κάνει εκείνες τις διευθετήσεις, εκείνες τις συμφωνίες, εκείνες τις συμμαχίες με κάθε μια από αυτές τις χώρες, ώστε πετύχει τα βέλτιστα αποτελέσματα σε τεχνολογικό, οικονομικό και πολιτικοστρατιωτικό επίπεδο. Διευθετήσεις που θα μας επιτρέψουν να διατηρήσουμε κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, το στρατηγικό έλεγχο των ενεργειακών μας πηγών στην εξόρυξη, επεξεργασία και εμπορία.

 

Για να πετύχει το στόχο αυτό είναι λογικό να επιδιώξει η Κύπρος εμπλοκή όσο το δυνατόν περισσοτέρων εταιριών από ισχυρές χώρες στη διαδικασία εξόρυξης, υποδομών ώστε να υπάρξει η ευρύτερη δυνατή ομπρέλα κοινών συμφερόντων με αυτές τις χώρες χώρες.

 

Αυτή είναι η πρώτη προϋπόθεση: εμπλοκή όσο περισσοτέρων ισχυρών χωρών. Όμως, αυτό δεν αρκεί. Δεν έχει τις δυνατότητες η χώρα μας να στηριχτεί αποκλειστικά και μόνο πάνω σε μια τέτοια διευθέτηση ισορροπιών. Η χώρα μας χρειάζεται να συνάψει μια στρατηγική συμμαχία που να στηρίζεται σε μια κυρίαρχη επιλογή ενός στρατηγικού συνεργάτη. Αυτός ο στρατηγικός συνεργάτης θα πρέπει να είναι η χώρα που συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη βαθμολογία στα 4 κριτήρια: οικονομία, υποδομές, πολιτικό πλαίσιο και ασφάλεια. Η χώρα που παίρνει τη ψηλότερη βαθμολογία είναι χωρίς καμιά αμφιβολία το Ισραήλ. Το Ισραήλ είναι η πρώτη μας επιλογή. Είναι  κατανοητό όμως ότι αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να είναι και ο μόνος ή ο αποκλειστικός συνεργάτης μας. Κατά τον ίδιο τρόπο που και το Ισραήλ επιδιώκει, και θα έχει, και άλλες επιλογές πέρα από τη συνεργασία με την Κύπρο (πλωτό τερματικό, χερσαίο τερματικό στο Ισραήλ, συνεργασία με άλλες χώρες της περιοχής)

 

Από όλα τα πιο πάνω, είναι φανερό ότι η διαχείριση του ΦΑ δεν είναι μια απλή ούτε μια εύκολη υπόθεση. Για να μπορέσει όμως να ανοίξει ο δρόμος προς την αξιοποίηση του ΦΑ, θα πρέπει μια σειρά από πολιτικά ζητήματα που αυτή η στιγμή ακόμα ανοικτά να κλείσουν.  Αυτά τα ανοικτά ζητήματα είναι τα εξής 4:

4.1 Η πολιτική διαχείριση

4.2 Η εκτελεστική διαχείριση

4.3 Οι υποδομές , και

4.4 οι Στρατηγικές Συμφωνίες

 

Η πολιτική διαχείριση

Η ΕΔΕΚ έχει προ πολλού εισηγηθεί τη θεσμοθέτηση Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Πολιτικής (ΕΣΕΠ), κατ’ αναλογία με το υφιστάμενο Εθνικό Συμβούλιο. Το ΕΣΕΠ θα έχει συμβουλευτικό ρόλο για τον εκάστοτε Πρόεδρο της ΚΔ, ο κυριότερος δε στόχος του θα είναι μέσα από την ουσιαστική διαβούλευση η δημιουργία της απαραίτητης ευρείας συναίνεσης και στήριξης στις πολιτικές αποφάσεις και τους χειρισμούς για τα ενεργειακά θέματα.

 

 

Η εκτελεστική διαχείριση

Μετά από πολύμηνη αδράνεια, ανακοινώθηκε την περασμένη βδομάδα ο διορισμός των μελών του ΔΣ της Εταιρείας Υδρογονανθράκων (ΕΥΚ) που αντικατέστησε την ΚΡ.ΕΤ.Υ.Κ.  Ο ρόλος του νέου ΔΣ είναι εξαιρετικά σημαντικός και δεν πρέπει να περιοριστεί απλά και μόνο στην υλοποίηση των πολιτικών αποφάσεων αναφορικά με την αξιοποίηση των ενεργειακών μας αποθεμάτων. Η ΕΥΚ, κατά κύριο λόγο, θα πρέπει μέσα από στρατηγική μελέτη και σχεδιασμό να διαμορφώνει τα πλαίσια των οικονομικών και τεχνικών δεδομένων, ώστε να αξιολογούνται όλες οι επιλογές και να λαμβάνονται οι επιβαλλόμενες πολιτικές αποφάσεις.

 

Οι υποδομές (το τερματικό υγροποίησης και οι αγωγοί μεταφοράς ΦΑ)

Έχουμε ήδη πει ότι δυστυχώς καθυστερήσαμε αναφορικά με το θέμα αυτό πάρα πολύ. Πρέπει να υπάρξει άμεσο ξεκαθάρισμα και προώθηση των θεμάτων των υποδομών και του ενεργειακού κέντρου. Για το θέμα αυτό επιβάλλεται να συνομολογηθεί συμφωνία με το Ισραήλ και ένα σχέδιο εμπλοκής όλων των εταιριών στην κατασκευή των υποδομών (αγωγοί και σταθμός υγροποίησης)

 

Στρατηγικές Συμφωνίες

 

Το θέμα της συνομολόγησης των απαραίτητων στρατηγικών συμφωνιών είναι ύψιστης σημασίας.  Άμεσα θα πρέπει να δρομολογηθούν ενέργειες που να καταλήξουν στην υπογραφή μιας σειράς συμφωνιών με εμπλεκόμενες χώρες.

Πρώτα απ’ όλα προέχει μια διακρατική συνολική συμφωνία με το Ισραήλ. Η συμφωνία θα αφορά στη μεταφορά ΦΑ στην Κύπρο και στην υγροποίηση του, τη συνεκμετάλλευση των κοινών αποθεμάτων και ασφαλώς θέματα ασφάλειας. Συμφωνίες επίσης θα πρέπει να κλείσουν με την Ελλάδα, τη ΕΕ και άλλες εμπλεκόμενες χώρες. Αυτές οι συμφωνίες θα κτίσουν το απαραίτητο νομικό, πολιτικό και γεωστρατηγικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα μπορέσει απρόσκοπτα να κινηθεί η Κυπριακή Δημοκρατία.

 

Κύριε Πρόεδρε, αγαπητοί συνλαδελφοι,

 

Η χώρα μας βρίσκεται μπροστά σε τεράστιες και καθοριστικές προκλήσεις . Οι οποίες θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με πολύ προσοχή γιατί διακυβεύονται πάρα πολλά, και μπορούν να χαθούν πάρα πολλά από λάθη που η εμπειρία μας έδειξε ότι εύκολα κάνουμε. Όμως δεν υπάρχει καθόλου χρόνος για χάσιμο, αντίθετα θα πρέπει να κινηθούμε τάχιστα, γιατί από τη γρήγορη δρομολόγηση της αξιοποίησης του ΦΑ εξαρτάται ίσως και η επιβίωση της χώρας μας, με δεδομένες τις επιπτώσεις που θα έχει τα επόμενα χρόνια η Δανειακή Σύμβαση. Αλλά και με δεδομένες τις κινήσεις που άρχισαν να γίνονται σε σχέση με το εθνικό μας θέμα.

 

Ζητούμε ακόμα μια φορά από την Κυβέρνηση να δρομολογήσει με πολιτική βούληση και με συλλογικότητα αποφάσεις για όλα αυτά τα σοβαρά θέματα που εκκρεμούν.  Η ΕΔΕΚ είναι έτοιμη να συνδράμει αποφασιστικά στην υλοποίηση όλων των επιβαλλόμενων αποφάσεων για γρήγορη και αποτελεσματική αξιοποίηση του φυσικού μας πλούτου.Vouli

Leave a Reply

Επιλογές